Warsztat przy Grójeckiej
Kubek herbaty stygł na kuchennym blacie w mieszkaniu na Ochocie, a Irena Sadowska patrzyła na niego, bo nie miała już komu opowiedzieć, co dziś ugotowała.
— Jadłaś coś? — pytała córkę przez telefon.
— Jadłam.
— A co jadłaś?
— Mamo, nie mam czasu, klient czeka.
Beata Wilczek odkładała słuchawkę na blat zawalony fakturami warsztatu przy Grójeckiej, który odziedziczyła po ojcu, i wracała do liczenia marży na oponach zimowych. Rozmowy z matką trwały zwykle trzy minuty, zawsze w niedzielę, między jedenastą a dwunastą, kiedy Irena wracała z kościoła.
Irena od pięciu lat mieszkała sama. Mąż zmarł, syn wyjechał do Wrocławia i telefonował raz na miesiąc, córka miała warsztat, więc czasu jeszcze mniej. Sąsiadka z trzeciego piętra, pani Grażyna, zaglądała czasem po chleb albo pożyczyć cukier, i to właśnie ona, nie córka, pierwsza zauważyła, że Irena od tygodnia nie wychodzi po gazetę.
Zadzwoniła do Beaty w środę, koło osiemnastej.
— Beatko, ja się niepokoję. Twoja mama nie odbiera od trzech dni.
Beata akurat kończyła rozliczenie miesięczne, kalkulator w jednej ręce, telefon przyciśnięty barkiem do ucha.
— Pewnie telefon rozładowany, pani Grażyno, mama zawsze zapomina ładować.
— Ja bym jednak zajrzała.
Beata zajrzała dopiero w piątek. Zamek w drzwiach był ten sam od dwudziestu lat, klucz miała na breloczku z logo warsztatu. W mieszkaniu pachniało zsiadłym mlekiem z lodówki, które nikt nie wylał. Matka leżała na łóżku, przytomna, ale bez siły, żeby dojść do kuchni po wodę. Udar, powiedzą później w szpitalu na Banacha, niewielki, ale ostrzegawczy.
Beata siedziała na krześle przy łóżku szpitalnym trzy godziny i liczyła krople kapiące do rurki, jedna, druga, trzecia, tak jak liczyła zamówienia w warsztacie.
— Dlaczego mi nie powiedziałaś, że źle się czujesz?
— A co miałam powiedzieć. Że boli mnie kolano i że mi smutno bez was?
Głos matki był cichszy niż zwykle, ale nie było w nim wyrzutu. Był w nim fakt.
— Ty masz warsztat. Adam ma pracę we Wrocławiu. Ja nie chciałam przeszkadzać.
Beata przypomniała sobie, jak trzy tygodnie wcześniej matka dzwoniła o ósmej rano zapytać, czy córka pamiętała wykupić lek na ciśnienie — a ona warknęła wtedy, że ma klienta na wymianę hamulców i żeby matka nie dzwoniła w godzinach pracy. Teraz ten sam głos leżał w szpitalnym łóżku i tłumaczył się, że nie chciał przeszkadzać.
Lekarz, doktor Kowalik, mężczyzna po pięćdziesiątce z okularami zsuniętymi na czubek nosa, powiedział to bez ogródek na korytarzu, trzymając kartę pacjentki.
— Pani mama miała podwyższone ciśnienie od kilku miesięcy. Brała leki nieregularnie. To nie był pierwszy epizod, tylko pierwszy, który ktoś zauważył.
Beata wróciła do domu o drugiej w nocy, usiadła w kuchni przy niedopitej herbacie matki sprzed tygodnia, wciąż stojącej na stole, bo nikt jej nie wylał. Obracała kubek w dłoniach, aż fusy osiadły na dnie, i płakała nie z powodu klienta, który nie zapłacił za naprawę, tylko z powodu tego, że matka od miesięcy chorowała po cichu, żeby córce nie zabierać czasu.
Rano zadzwonił Adam z Wrocławia, głos łamał mu się przez telefon.
— Beata, ja mogę wziąć urlop, przyjadę na weekend.
— Przyjedź. I zostań dłużej niż weekend.
Szpital wypisał Irenę po dziesięciu dniach z zaleceniem stałej opieki i rehabilitacji. Beata podjęła decyzję, zanim jeszcze matka wróciła do domu — zamknęła warsztat na dwa tygodnie, wywiesiła kartkę na drzwiach z numerem do konkurencyjnego serwisu na Wolskiej, żeby klienci mieli gdzie pojechać w pilnej sprawie, i zabrała matkę do siebie, do mieszkania na Bemowie, gdzie był pokój gościnny, w którym dotąd stały tylko nierozpakowane kartony.
Pierwszego wieczoru Irena siedziała na brzegu łóżka, jakby wciąż czekała na pozwolenie, żeby się rozgościć.
— Nie musisz się mną tak zajmować, córeczko. Dam sobie radę.
— Mamo. Przez piętnaście lat dzwoniłaś do mnie w niedzielę na trzy minuty, bo się bałaś, że przeszkadzasz. To się teraz kończy.
Beata wyjęła telefon i skasowała notatkę „niedziela 11:00 — mama", którą miała ustawioną w kalendarzu od lat jako przypomnienie. Zamiast tego zapisała nowy numer — do fizjoterapeutki, pani Doroty, która miała przychodzić trzy razy w tygodniu, oraz do kardiologa na wizytę kontrolną za miesiąc, w czwartek o dziewiątej trzydzieści.
Adam przyjechał w piątek z torbą na dłużej niż weekend, jak obiecał, i zamiast do hotelu poszedł prosto na Bemowo. Usiadł przy stole, na którym stała herbata — tym razem świeżo zaparzona, bo Beata nauczyła się parzyć ją tak, jak lubiła matka, mocną, z odrobiną miodu zamiast cukru.
— Ile to będzie kosztować, ta rehabilitacja prywatna? — zapytał, wyciągając portfel.
— Osiemset złotych miesięcznie. Podzielimy na pół.
Nie było w tym dramatu, nie było kłótni o pieniądze. Było liczenie — takie samo jak przy warsztatowych fakturach, tylko tym razem Beata odkładała pieniądze na coś, czego nie dało się wpisać w żadną kolumnę.
Trzy miesiące później Irena chodziła już bez laski po mieszkaniu, a w niedziele, zamiast telefonu na trzy minuty, przyjeżdżała do warsztatu na Grójeckiej z termosem kawy, siadała na krześle w biurze i opowiadała, ile chce. Beata przestała zerkać na zegarek, kiedy matka mówiła.
Pewnej niedzieli, gdy Irena opowiadała po raz trzeci tę samą historię o sąsiadce z trzeciego piętra, Beata odłożyła kalkulator, wysunęła szufladę biurka i wyjęła stamtąd nowy telefon — prosty, z dużymi cyframi, kupiony specjalnie dla matki tydzień wcześniej.
— To dla ciebie. Ma jeden przycisk do mnie, jeden do Adama, jeden do pogotowia. Jeśli kiedykolwiek poczujesz się źle, nie masz się zastanawiać, czy przeszkadzasz. Masz nacisnąć.
Irena wzięła telefon do rąk, obróciła go, jakby ważyła coś więcej niż plastik i baterię.
— A jak zadzwonię w środku dnia roboczego?
— To odbiorę.
Tydzień później, w środę przed południem, telefon z dużymi cyframi zadzwonił, gdy Beata stała pod podnośnikiem z kluczem nastawnym w ręku, a klient przy ladzie niecierpliwie stukał palcami w blat. Beata wytarła dłonie o kombinezon, odłożyła klucz na regał i podeszła do biurka.
— Mamo, wszystko dobrze?
— Wszystko dobrze, córeczko. Zapomniałam tylko, o której masz przyjechać w niedzielę na obiad.
