— Albo moja matka wprowadza się do nas w przyszłym tygodniu, albo bierzemy rozwód. Wybieraj.
Kubek zawisł w powietrzu. Julia trzymała go tak, jakby zapomniała, co miała z nim zrobić — kawa capnęła na obrus, rozlała się ciemną plamą obok talerza z rogalikami. Te rogaliki kupiła rano w cukierni na Świętokrzyskiej, dwadzieścia minut drogi w jedną stronę, bo Robert lubił tylko te, z nadzieniem z gorzkiej czekolady. Jajka w koszulkach stygły. Świece na środku stołu paliły się już z kwadrans — zapaliła je, gdy usłyszała szum wody w łazience.
Jego czterdzieste urodziny. Świętowali od rana, we dwoje, zanim jeszcze wyszedł do pracy.
A on położył na obrusie, między talerzami, złożoną kartkę — rozkład jazdy autobusów do Radomia — i powiedział to zdanie tonem, jakim się pyta, czy zostały jeszcze jajka.
Pięć lat wcześniej Robert mówił zupełnie inaczej. Podobało mu się, że Julia ma coś swojego. Że w tym mieszkaniu przy Grochowskiej jest pokój, w którym stoi krosno tkackie i wieszaki z próbkami lnu, gdzie ona projektuje i szyje zasłony, narzuty, poduchy na zamówienie — rzeczy, które potem trafiały do warszawskich mieszkań po remoncie. Przyprowadzał znajomych, pokazywał im ten pokój jak coś, czym się chwali. Tu pracuje Julia. Sama to wszystko wymyśla.
Ten pokój miał osiemnaście metrów kwadratowych. Robert nazywał go „pokojem gościnnym”, chociaż goście bywali może raz do roku, na Wigilię. W środku stało krosno, regał z bawełną i lnem poukładanym według kolorów, maszyna do szycia i stół do krojenia. Julia pracowała w domu — to się sprawdzało, bo zdążała z zamówieniami, zdążała gotować obiad, zdążała z całą resztą.
Teresa, matka Roberta, pojawiała się rzadko. Na święta. Siadała w kuchni z twarzą jak zaciśnięta pięść i lustrowała mieszkanie taksatorskim okiem. Znajdowała kurz tam, gdzie go nie było. Mówiła do syna półgłosem, ale tak, żeby Julia słyszała: „Ten cały twój warsztat to ładnie wygląda, ale kobieta powinna mieć dom, nie fabrykę”. Napomykała o wnukach. Julia zaciskała zęby i dolewała herbaty.
Trzy tygodnie wcześniej kamienicę Teresy przy Kawęczyńskiej uznano za zagrożoną zawaleniem. Miasto obiecało lokal zastępczy, ale terminy się przesuwały. Teresa zaczęła dzwonić do Roberta co wieczór. Julia słyszała urywki: „ciśnienie”, „sama”, „boję się w nocy”. — Może pomożemy jej wynająć coś w pobliżu? — zaproponowała kiedyś Julia. — Możemy dopłacać do czynszu. Robert zmarszczył brwi wtedy dziwnie i nic nie odpowiedział.
I teraz stał na środku kuchni w dresie, z niedopitą kawą w drugiej ręce, jakby to była najprostsza sprawa świata.
— Robert — Julia odstawiła kubek, powoli, żeby nie rozlać reszty. — Ten pokój to mój warsztat. Tam jest krosno, tam są moje materiały. Ja tam zarabiam.
— Praca to praca, ale matka jest ważniejsza — wzruszył ramionami. — Ten pokój nie jest ci życiowo potrzebny. Przenieś się do sypialni. Albo na balkon.
— Na balkon? Z krosnem?
— Nie wiem. Coś wymyślisz. — Wziął rogalika, odgryzł kawałek, nawet na nią nie patrząc. — Powiedziałem już mamie, że się niedługo wprowadza. Nie rób scen, dobra? To moja matka.
Coś w Julii ścisnęło się w twardy węzeł. Nie złość. Nie żal. Coś innego — zimne i ostre. Nikt jej nie zapytał o zdanie. Decyzję podjęto bez niej, gdzieś między jednym telefonem a drugim, a ona dowiedziała się na końcu, kiedy wszystko było już ustalone i obiecane.
Tego wieczoru siedziała na podłodze warsztatu, kolana pod brodą, i patrzyła na szkice przypięte do ściany korkowej. Tu fotel dla pary z nowego domu na Białołęce. Tam narzuta, którą zaprojektowała dla dziecięcego pokoju — klientka przysłała zdjęcie, córka siedziała na niej z misiem i się śmiała.
Przypomniały jej się słowa cioci Danuty, która zmarła dwa lata temu. Ciocia całe życie przeżyła z człowiekiem, który decydował za nią o wszystkim, i przed śmiercią powiedziała Julii: „Jak nie postawisz granicy na czas, ludzie będą się o ciebie wycierać. Zapamiętaj to”. Wtedy Julia tylko kiwnęła głową, bez większego przekonania — ciocia zawsze lubiła dramatyzować. Teraz te słowa brzmiały inaczej.
Wstała, podeszła do okna. Na dole paliły się latarnie, jakiś sąsiad wracał z psem — kundlem w czerwonej kamizelce odblaskowej, który co chwilę przystawał, żeby obwąchać krawężnik. Życie toczyło się dalej. A w niej coś pękło. Cicho, bez trzasku, ale na dobre.
Nazajutrz Robert przyniósł kartony. — Zacznij przenosić rzeczy do sypialni — powiedział, stawiając je pod drzwiami warsztatu. — Mama przyjeżdża za cztery dni.
Julia siedziała przy stole, kończyła rysunek. Odłożyła ołówek.
— Nie oddaję warsztatu.
Zamarł. — Co?
— Powiedziałam, że nie.
Zrobił krok w jej stronę, twarz mu poczerwieniała. — Ty poważnie? Julia, to moja matka! Nie ma dokąd pójść! A ty robisz aferę o jakiś pokój?
— Nie robię afery. Mówię, że nie oddam warsztatu.
— Jesteś egoistką. — Głos mu stwardniał. — Normalna żona byłaby rada zaopiekować się teściową. A ty myślisz tylko o sobie.
Julia wstała. Stanęli naprzeciwko siebie, i poczuła, że nie ma w niej ani strachu, ani poczucia winy. Tylko jasność — niemal fizyczna, jak wyjście z dusznego pokoju na mróz.
— Albo mama się wprowadza — Robert zacisnął pięści — albo się rozwodzimy. Wybieraj.
W łazience kapał kran, tik-tik-tik, jak zawsze, odkąd hydraulik przed rokiem obiecał to naprawić i zapomniał.
— To się rozwodzimy — powiedziała spokojnie.
Nie uwierzył. Roześmiał się, potem zaczął krzyczeć. Wyrwał połowę ubrań z szafy, wepchnął do torby sportowej. Trzasnął drzwiami tak, że zadrżały szyby w kuchennym oknie.
Julia została sama pośrodku warsztatu. Kartony leżały pod progiem. Wzięła jeden, zaniosła na balkon. Potem drugi. Potem trzeci.
Tej nocy nie spała. Siedziała w fotelu, który sama zaprojektowała trzy lata wcześniej, owinięta kocem. Za oknem miasto cichło stopniowo — najpierw ucichł ruch na Grochowskiej, potem zgasły światła w bloku naprzeciwko. Łzy leciały same, bez powodu, żeby płakać z bólu. To była ulga. Strach, który nosiła w sobie od pięciu lat — strach, że zostanie sama, że sobie nie poradzi, że zniszczy to, co budowała — w końcu ją puścił. Oddychała. Serce biło. Świat się nie zawalił.
Rano przyszła Kasia, koleżanka ze studiów. Objęła ją bez słowa, potem podwinęła rękawy. — Dawaj, posprzątamy.
Spakowały resztę rzeczy Roberta do toreb, zmieniły pościel, umyły podłogi. Kasia wyciągnęła z bagażnika bukiet chryzantem, tych żółtych, jakie sprzedają na targu przy Grochowskiej za dziesięć złotych. — Postaw gdzie chcesz. To teraz twoje mieszkanie.
Julia postawiła je na parapecie w warsztacie. Otworzyła tablet, nowy plik. Ręka jej nie drżała. Linie szły równo i pewnie. Rysowała nowy fotel — lekki, niemal bez ciężaru, z wysokim oparciem. Na taras. Na poranną kawę w pojedynkę.
Tydzień później zadzwonił Robert. Głos miał zmęczony, pojednawczy. — Słuchaj, wtedy mnie poniosło. Oboje nagadaliśmy głupot. Mama może zamieszkać u cioci Grażyny na razie. Przemyślałem wszystko.
Julia stała przy oknie z telefonem. Na dole dozorca zgarniał liście do worka.
— Przyjadę dziś wieczorem, pogadamy normalnie — ciągnął. — Jak powiesz „przepraszam”, wszystko się ułoży.
— Nie potrzebuję kogoś, kto zamiast budować rodzinę, stawia ultimatum — powiedziała cicho. — Nie zmienię zdania.
— Co ty gadasz? Julia, jesteśmy razem pięć lat! Chcesz to wszystko zniszczyć przez jedną kłótnię? Ty chyba oszalałaś.
Usłyszała w jego głosie coś, czego wcześniej nie zauważała. Pewność, że ustąpi. Że się przestraszy, ugnie, zgodzi na jego warunki jak zawsze.
— Żegnaj, Robert.
Odłożyła telefon. Zablokowała numer. Usiadła do stołu i wróciła do szkicu.
Papiery rozwodowe przyszły w listopadzie. Do lutego Julia zdążyła zapomnieć, jak wygląda podpis Roberta. Nowe krosno — większe, na zamówienie, z magazynu pod Poznaniem — przyjechało w marcu, kosztowało jedenaście tysięcy złotych, które wzięła z pierwszych trzech większych zleceń po rozwodzie. Dwaj kurierzy przez pół godziny walczyli, żeby wnieść je przez drzwi. — Nie wejdzie — mruknął jeden, ocierając czoło. — Wejdzie — odparł drugi. — Zdejmiemy futrynę.
Julia stała obok z kubkiem herbaty i patrzyła, jak stawiają je dokładnie tam, gdzie sześć miesięcy wcześniej Robert chciał postawić rozkładane łóżko dla matki.
Wiosną przyszło zlecenie na serię zasłon i narzut dla pensjonatu nad morzem, w Jastrzębiej Górze. Kamil, student z ASP, zaczął przychodzić prawie codziennie — uczyła go tkać ramówkę, pokazywała, jak dobierać sploty. — Pani Julio, a to trzeba nawilżyć przed prasowaniem? — pytał, pochylony nad blatem. — Zawsze. Inaczej się przypali.
Warsztat pachniał teraz wełną i krochmalem. Telefon dzwonił bez przerwy — dzwoniła klientka z Jastrzębiej Góry, pytała o próbki koloru. Pewnego dnia Kasia wpadła na herbatę, przewijała coś w telefonie i nagle powiedziała: — A wiesz, że Robert się ożenił? Widziałam zdjęcie na Facebooku.
Julia wzruszyła ramionami. Ta wiadomość obchodziła ją tyle co prognoza pogody dla Radomia.
Odstawiła kubek, wróciła do krosna. Kamil czekał już przy ramówce, palcami przebierał nitki osnowy, próbując znaleźć właściwy rytm. — Tu się pomyliłem, prawda? — zapytał, pokazując miejsce, gdzie sploty się rozjechały.
Julia usiadła obok, przejechała dłonią po niedokończonym materiale, poprawiła dwie nitki. — Tu. Widzisz różnicę?
Za oknem, na parapecie, żółte chryzantemy Kasi już przekwitały, ale nikt jeszcze nie zdążył ich wyrzucić.
