Pracuję w tej piekarni na rogu Kruczej i Wilczej od dziewięciu lat, więc znam prawie wszystkich w okolicy z widzenia, a wielu po imieniu. Pani Danutę znałam tak jak innych stałych klientów — przychodziła po bułkę graham i pół kilo drożdżówek w każdą sobotę, zawsze o wpół do ósmej, zanim jeszcze zrobi się kolejka. Nigdy nie spieszyła się do kasy, zawsze najpierw zapytała, jak minął tydzień.
Tamtej soboty spóźniła się prawie godzinę. Przyszła po dziewiątej, kiedy w piekarni pachniało już nie świeżym pieczywem, tylko przypalonym cukrem z blachy, na której ktoś zapomniał drożdżówek na pięć minut za długo. Miała na sobie ten sam beżowy płaszcz co zawsze, ale zapięty krzywo, jeden guzik przesunięty o dziurkę. W ręku niosła teczkę — nie torebkę, tylko sztywną, brązową teczkę z klamrą, jakby szła na rozprawę, nie po chleb.
Kupiła bułkę, resztę schowała do kieszeni bez liczenia i usiadła przy stoliku pod oknem, choć nigdy wcześniej u nas nie siadała. Zamówiła herbatę. Nie piła jej.
Wiedziałam trochę o jej sytuacji, bo w małej okolicy plotki chodzą szybciej niż autobus numer 175. Jej zięć, Marek, prowadził razem z jej córką Agatą warsztat samochodowy przy ulicy Grójeckiej — mały serwis, dwa podnośniki, kanał, klientela stała od lat. Warsztat po mężu pani Danuty, po Zbyszku, który zmarł jedenaście lat temu. Zbyszek zapisał go w testamencie na Agatę, ale to Marek go prowadził, bo Agata pracowała w banku i na mechanice znała się tyle co ja na naprawie silników odrzutowych.
Problem zaczął się, jak zrozumiałam z rozmów przy ladzie, kiedy Marek, korzystając z pełnomocnictwa, jakie dała mu żona dawno temu do spraw firmowych, przepisał połowę udziałów warsztatu na siebie. Papierowo wszystko się zgadzało, notariusz to potwierdził. Ale pani Danuta, która przez te jedenaście lat dokładała do warsztatu z własnej emerytury, żeby się utrzymał na powierzchni, dowiedziała się o tym przypadkiem, od księgowej, która przyszła kupić bagietkę.
Tamtej soboty, kiedy siedziała u nas z nietkniętą herbatą, powiedziała mi tylko jedno zdanie, kiedy podeszłam zapytać, czy wszystko dobrze. Powiedziała: "Trzynaście lat płaciłam za coś, co już nie jest moje, pani Kasiu." Nie wiedziałam wtedy, co to znaczy dokładnie — trzynaście, nie jedenaście, ale później się dowiedziałam, że liczyła też dwa lata przed śmiercią męża, kiedy sama zaczęła dokładać na części, bo warsztat ledwo wychodził na zero.
Miałam wtedy akurat przerwę, więc usiadłam na chwilę obok, bo nikt inny nie czekał przy ladzie. Nie zadawałam pytań. Podałam jej tylko szklankę wody, bo herbata już ostygła, a ona nawet tego nie zauważyła.
Wyszła po dwudziestu minutach, zostawiając bułkę w papierowej torebce na stoliku. Zapomniała jej albo nie chciała jej już. Zjadł ją potem mój współpracownik na zapleczu, bo szkoda było wyrzucać.
Nie widziałam pani Danuty przez dwa tygodnie. Mówili, że jeździła do notariusza w Śródmieściu, potem do adwokata przy Marszałkowskiej, że sprawdzała stare dokumenty w archiwum sądu. Agata podobno nie chciała z nią rozmawiać, bo stanęła po stronie męża — a przynajmniej tak twierdziła sąsiadka, która sprzątała u nich raz w tygodniu.
Kiedy pani Danuta wróciła do piekarni, było już inaczej. Przyszła w środę, nie w sobotę, o normalnej porze, punktualnie jak zawsze. Płaszcz miała zapięty równo. W ręku znowu teczka, ale tym razem nie ściskała jej tak, jakby miała jej nie puścić.
Kupiła bułkę i kawałek sernika, którego nigdy wcześniej nie brała. Powiedziała mi, że w piątek jedzie do Radomia, gdzie mieszka jej siostra, i że zostanie tam na jakiś czas. Zapytałam, czy warsztat już jakoś się ułożył. Odpowiedziała spokojnym tonem, jakby mówiła o pogodzie: "Sprzedałam swoją część. Marek dostał to, na co czekał, tylko beze mnie w środku."
Okazało się — i to już usłyszałam od księgowej, która wpadła następnego dnia po chleb — że pani Danuta, mając nadal połowę udziałów w warsztacie na papierze, nie walczyła o odzyskanie tego, co Marek sobie przepisał. Zamiast tego znalazła kupca na swoją pozostałą część — starego kolegę męża, który od lat chciał otworzyć serwis w tej okolicy i miał gotówkę. Sprzedała mu swoje udziały za sto dwadzieścia tysięcy złotych, załatwiła to u notariusza w dwa dni, i przestała mieć cokolwiek wspólnego z warsztatem przy Grójeckiej.
Marek, jak mówili, dowiedział się o transakcji dopiero wtedy, gdy nowy wspólnik przyszedł do warsztatu z aktem notarialnym w ręku i kluczami od drugiego podnośnika, żądając wglądu w księgi. Podobno stał przy kanale przez dobre pięć minut z tym papierem, zanim się odezwał. Agata zadzwoniła do matki tego samego wieczoru — pani Danuta nie odebrała ani razu, mimo dwunastu połączeń, o czym wiem, bo sama mi to policzyła, pokazując telefon.
Nie skończyła też dokładać do niczego. To, co zarobiła na sprzedaży, zostawiła sobie, nie na koncie firmowym warsztatu, tylko na swoim, w banku przy Placu Zbawiciela, gdzie założyła nową lokatę.
W piątek przyszła po raz ostatni przed wyjazdem. Kupiła bochenek chleba na drogę i dwie drożdżówki dla siostry. Zapłaciła, policzyła resztę co do grosza, tak jak zawsze, zanim to wszystko się zaczęło. Powiedziała mi tylko, żebym pozdrowiła resztę dziewczyn z piekarni, i wyszła, nie oglądając się na teczkę, którą tym razem zostawiła w domu — nie potrzebowała jej już nosić przy sobie.
Warsztat przy Grójeckiej działa dalej. Podobno nowy wspólnik zmienił szyld i ceny usług, a Marek chodzi teraz sam sprawdzać kanał po godzinach, bo nie ma już komu za niego dopłacać.
