W niedzielę rano ktoś zaczął walić do drzwi tak mocno, że filiżanka stojąca na blacie zadźwięczała.
Anna właśnie kroiła warzywa na rosół. Paweł jeszcze spał, a w mieszkaniu panowała ta rzadka, cicha chwila, którą lubiła najbardziej. Wytarła ręce w ściereczkę i poszła otworzyć.
Na klatce stała jego matka.
Pani Krystyna miała na sobie jasny płaszcz, włosy starannie ułożone i dużą walizkę na kółkach. Nie uśmiechała się.
—No, wreszcie —powiedziała, wchodząc do środka.
Anna odsunęła się odruchowo.
—Nie wiedzieliśmy, że mama przyjeżdża.
—Próbowałam dodzwonić się do Pawła. Nie odbierał.
Walizka została ustawiona na środku przedpokoju. Dokładnie tak, że trzeba było ją omijać bokiem.
Krystyna rozejrzała się po mieszkaniu, jakby sprawdzała, co zmieniło się podczas jej nieobecności. Jej wzrok zatrzymał się na fotelu przy oknie.
Leżała tam Figa.
Niewielka, czarno-biała kotka z przeciętym uchem i białą plamką pod brodą. Podniosła głowę, przeciągnęła się i spokojnie zeszła na podłogę.
—Co to jest? —zapytała Krystyna.
—Figa —odpowiedziała Anna. — Znaleźliśmy ją jesienią.
—W mieszkaniu?
—Tak.
Kotka podeszła bliżej, lecz widząc wyciągniętą walizkę, zatrzymała się.
Krystyna skrzywiła usta.
—Ja mam uczulenie.
Anna zdziwiła się.
—Naprawdę?
—Co to znaczy „naprawdę”?
—Nic. Nie wiedziałam.
—Bo nie było potrzeby o tym mówić. Kota trzeba oddać.
Anna przez chwilę była przekonana, że to żart. Tyle że Krystyna nigdy nie żartowała w ten sposób. Mówiła spokojnie, tonem osoby, która właśnie ustaliła coś oczywistego.
—Figa tutaj mieszka —powiedziała Anna.
—Ja też zamierzam tu przez jakiś czas mieszkać.
—Przez jaki czas?
Krystyna zdjęła rękawiczki.
—Tyle, ile będzie trzeba.
Paweł obudził się po kilku minutach. Kiedy zobaczył matkę, stanął w drzwiach sypialni z rozczochranymi włosami.
—Mamo? Co ty tu robisz?
—Przyjechałam. Chyba widzisz.
—Mogłaś uprzedzić.
—Uprzedzałam. Nie odbierałeś telefonu.
Paweł zerknął na Annę. Potem na walizkę. Na końcu na Figę.
Od razu położył palce na skroni.
Anna znała ten gest. Paweł wykonywał go zawsze, gdy chciał wyglądać na człowieka przytłoczonego sytuacją, a nie na człowieka, który powinien coś zdecydować.
Przy obiedzie Krystyna odsunęła talerz po kilku łyżkach.
—Już mnie drapie w gardle —oznajmiła.
Anna spojrzała na nią uważnie.
Przypomniała sobie rodzinne przyjęcie sprzed roku. Krystyna przez pół wieczoru siedziała z kotem kuzynki na kolanach. Głaskała go, robiła zdjęcia i zachwycała się miękką sierścią.
Nie kichnęła ani razu.
—Możemy częściej odkurzać —zaproponował Paweł.
—Nie. Nie zamierzam faszerować się lekami przez bezdomne zwierzę.
Figa spała wtedy na parapecie w drugim pokoju.
—Nie jest już bezdomna —powiedziała Anna.
Krystyna odłożyła łyżkę.
—Albo kot znika, albo jutro wyjeżdżam.
Paweł spuścił wzrok.
Anna czekała.
Minęło kilka sekund.
—Porozmawiamy później —mruknął.
Później.
To było jego ulubione słowo.
Później pojadą na wakacje, na które odkładali od dwóch lat. Później porozmawiają o dziecku. Później Paweł powie matce, żeby nie przychodziła bez zapowiedzi. Później zmieni pracę, bo obecna go niszczyła.
W ich małżeństwie wszystko, co ważne, miało wydarzyć się później.
Wieczorem Anna zastała go w łazience.
—Co zrobimy? —zapytała.
Paweł długo mył ręce, choć były już czyste.
—Może Marta weźmie Figę na jakiś czas.
Anna poczuła, jak coś twardnieje jej w piersi.
—Na jaki?
—No… dopóki mama nie wróci do siebie.
—Czyli kiedy?
—Nie wiem. Ma remont w mieszkaniu. Może potrwać miesiąc.
—Chcesz oddać Figę na miesiąc?
—Tylko tymczasowo.
—Ona boi się obcych. Wiesz o tym.
—Przyzwyczai się.
Anna patrzyła na niego w lustrze.
—Łatwo ci przychodzi decydowanie, do czego inni mają się przyzwyczaić.
Paweł zakręcił wodę.
—Nie zaczynaj.
—Ja nie zaczęłam. Twoja matka przyjechała z walizką i wydała mi polecenie we własnym domu.
—To też jest mój dom.
—W takim razie zachowuj się tak, jakbyś tu mieszkał, a nie tylko próbował nikogo nie zdenerwować.
Paweł odwrócił się gwałtownie.
—To moja matka.
—A ja jestem twoją żoną.
—Nie każ mi wybierać.
Anna zamilkła.
Bo właśnie to robił przez całe lata. Wybierał. Tyle że po cichu. Zawsze wybierał spokój matki, własną wygodę i odsuwanie decyzji. A potem nazywał to brakiem wyboru.
Tej nocy Figa przyszła do łóżka.
Położyła się przy brzuchu Anny i zaczęła mruczeć. Anna wsunęła dłoń pod jej szyję, czując ciepłe futro.
Znalazła ją w październiku przy stacji benzynowej. Kotka była wychudzona i mokra, miała zakażoną ranę na łapie. Kiedy Anna próbowała ją podnieść, Figa ugryzła ją ze strachu.
Weterynarz powiedział, że zwierzę długo żyło na ulicy i może nigdy nie zaufać człowiekowi.
A jednak zaufało.
Najpierw pozwoliło się karmić z odległości. Potem zaczęło spać pod stołem. Po miesiącu po raz pierwszy wskoczyło Annie na kolana.
Paweł wtedy się wzruszył. Mówił, że Figa jest ich małym cudem.
Teraz ten cud miał zostać wyniesiony z domu, bo jego matka tak postanowiła.
Rano Krystyna siedziała już w kuchni. Miała pomalowane usta i gotową torebkę, jakby czekała na ogłoszenie wyroku.
Figa weszła za Anną. Otarła się o szafkę i usiadła przy misce.
—Widzę, że nic nie zrobiliście —powiedziała Krystyna.
Anna nalała sobie herbaty.
—Zrobiliśmy.
Paweł spojrzał na nią nerwowo.
—Anno…
—Figa zostaje.
Krystyna uniosła brwi.
—Słucham?
—To jest jej dom.
—A moje zdrowie?
—Jeżeli naprawdę ma mama alergię, możemy znaleźć hotel albo wynająć mamie mieszkanie na czas remontu.
—Chcesz mnie wyrzucić?
—Nie. Chcę, żeby mama przestała decydować, kto ma prawo mieszkać w moim domu.
Krystyna odwróciła się do syna.
—Paweł, powiedz coś.
Paweł ścisnął kubek obiema dłońmi.
—Może rzeczywiście moglibyśmy…
Anna roześmiała się krótko, choć nie było jej do śmiechu.
—„Moglibyśmy” co? Znowu zrobić to, czego chce twoja matka?
—Nie mów takim tonem.
—A jakim mam mówić? Cichym? Żebyś mógł udawać, że problemu nie ma?
Krystyna wstała.
—Nie będę tego słuchać.
—To proszę nie słuchać —odpowiedziała Anna. — Ale Figa zostaje.
Krystyna wyszła z kuchni.
Paweł poczekał, aż zamkną się drzwi pokoju.
—Musisz zawsze doprowadzić wszystko do końca?
—Ktoś musi.
—To jest tylko kot.
Anna poczuła, jak te trzy słowa przecinają w niej ostatnią cienką nić.
—Nie. To nie jest tylko kot. To jest pytanie, czy cokolwiek w tym domu może być ważne dla mnie, jeśli twojej matce się to nie podoba.
Paweł chodził od okna do stołu.
—Nie potrafisz odpuścić.
—Odpuściłam restaurację na naszym weselu. Odpuściłam wyjazd do Gdańska. Odpuściłam święta z moją rodziną, bo twoja matka obraziła się, że nie będziemy u niej. Odpuściłam tyle razy, że już prawie nie wiem, czego sama chcę.
Paweł milczał.
—Powiedz mi jedno —ciągnęła Anna. — Gdyby nie chodziło o Figę, tylko o coś innego, stanąłbyś kiedyś po mojej stronie?
—Nie stawiaj mnie pod ścianą.
—Ty sam stoisz pod ścianą od lat. Tylko ja miałam udawać, że tego nie widzę.
Paweł zamknął oczy.
—Pojadę z mamą. Na kilka dni.
Anna skinęła głową.
—Dobrze.
—Musimy ochłonąć.
—Ty musisz. Ja pierwszy raz od dawna myślę jasno.
Krystyna wyszła po chwili z zapiętym płaszczem.
—Kiedyś pożałujesz —powiedziała Annie.
Anna spojrzała na Figę siedzącą przy jej nodze.
—Możliwe. Ale nie pożałuję, że przestałam porzucać siebie.
Paweł zatrzymał się w drzwiach.
—Zadzwonię wieczorem.
Nie zadzwonił.
Nie zadzwonił także następnego dnia.
Po tygodniu wysłał wiadomość, że potrzebuje przestrzeni. Po trzech tygodniach napisał, że jego matka miała rację i że Anna nigdy nie szanowała rodziny.
Anna przeczytała wiadomość dwa razy.
Potem odłożyła telefon i nakarmiła Figę.
Rozwód trwał prawie rok. Były rozmowy z prawnikami, dzielenie rzeczy, podpisywanie dokumentów i spotkania, podczas których Paweł patrzył na nią tak, jakby to ona zdradziła ich wspólne życie.
Najtrudniejsze nie było jednak rozstanie.
Najtrudniejsze było przyznanie przed samą sobą, że przez lata myliła cierpliwość z miłością, a milczenie Pawła z łagodnością.
Wiosną Anna wynajęła niewielkie mieszkanie na obrzeżach Wrocławia. Miało skrzypiącą podłogę, żółte ściany i balkon wychodzący na stare kasztanowce.
Pierwszego wieczoru usiadła na materacu, bo łóżko miało przyjechać dopiero następnego dnia.
Figa krążyła po pokojach, ostrożnie wąchając kąty. Potem wskoczyła na parapet i zaczęła obserwować światła samochodów.
Anna otworzyła puszkę karmy i postawiła miskę przy kaloryferze.
Ten prosty dźwięk — stuk porcelany o podłogę — sprawił, że nagle się rozpłakała.
Nie z żalu za Pawłem.
Z ulgi.
W nowym mieszkaniu nie było walizki na środku przedpokoju. Nie było zapachu perfum Krystyny. Nie było zdań zaczynających się od „później”.
Były tylko kartony, cisza i jedna mała kotka, która kiedyś została znaleziona przy drodze i nie wiedziała, czy może zaufać człowiekowi.
Kilka miesięcy później Paweł zadzwonił.
Anna patrzyła, jak ekran telefonu drga na stole.
Nie odebrała.
Po chwili przyszła wiadomość: „Może moglibyśmy spokojnie porozmawiać”.
Usiadła na kanapie.
Figa wskoczyła obok i położyła łapę na jej udzie.
Anna usunęła wiadomość.
Nie dlatego, że nadal była zła.
Po prostu zrozumiała, że nie każda rozmowa, na którą czekało się latami, nadal jest potrzebna, kiedy wreszcie nadchodzi.
Wieczorem otworzyła balkon. Pachniało mokrą ziemią i kwitnącymi drzewami.
Figa usiadła przy jej stopach i zaczęła mruczeć.
Anna schyliła się, pogłaskała ją po przeciętym uchu i pomyślała, że obie mają swoje blizny.
Niektórych nie da się usunąć.
Ale można zbudować życie, w którym nikt nie każe ich ukrywać.
I właśnie wtedy, w małym mieszkaniu z żółtymi ścianami, Anna poczuła, że po raz pierwszy od wielu lat naprawdę wróciła do domu.
