Kasa w Biedronce przy Grójeckiej piszczała jak zwykle o dziewiętnastej, gdy Krzysztof przyłożył telefon do terminala trzeci raz.
— Nie przechodzi — powiedziała kasjerka, nie patrząc mu w oczy.
Za nim stała starsza pani z dwoma jogurtami, wzdychała coraz głośniej. Krzysztof czuł, jak robi mu się gorąco pod kurtką. Na taśmie leżały: schab, brokuły, ser żółty, płyn do prania i dwie butelki wina wytrawnego — takiego, jakie zawsze brał na kolację z klientami.
— Agata, masz swoją kartę? — rzucił przez ramię.
Żona stała obok z portfelem w ręku, ale nie sięgała po niego.
— Mam.
— To zapłać, bo ludzie czekają.
— Nie zapłacę.
Powiedziała to takim tonem, jakby informowała go, że kupiła nowe firanki. Krzysztof aż się roześmiał, bo to musiał być żart — po piętnastu latach małżeństwa człowiek zna, kiedy żona żartuje, a kiedy nie. Tym razem nie żartowała.
— Agata, no weź, ludzie stoją.
— Właśnie dlatego mówię teraz, a nie w domu.
Muszę tu coś wyjaśnić, bo z zewnątrz to wygląda jak kaprys rozpieszczonej baby, która się na coś obraziła w sklepie. Z mojej strony to wyglądało inaczej. Ja tamtego wieczoru nie rozumiałem w ogóle, o co chodzi. Naprawdę. Płaciłem tą kartą od trzech lat, bo moje konto firmowe było zablokowane przez komornika — długa historia z podwykonawcą, który mnie oszukał na materiały do dwóch zleceń. Agata wiedziała o tym od początku, sama zaproponowała, żebym korzystał z jej karty, „bo po co się szarpać, przecież to jedna rodzina". I ja w to uwierzyłem. Uwierzyłem tak bardzo, że przestałem w ogóle liczyć, ile z tego jest moje, a ile jej.
Warsztat samochodowy prowadziłem razem z bratem, Markiem, przy ulicy Kolejowej w Pruszkowie. Dwadzieścia osiem tysięcy złotych — tyle wpłaciła moja teściowa, żeby wykupić nasz udział, kiedy Marek chciał się wycofać ze spółki. Pożyczka, tak to nazwaliśmy na papierze. Bez oprocentowania, bez terminu spłaty, po rodzinnemu. Agata wtedy powiedziała: „mama i tak by te pieniądze trzymała na koncie za pół procent, niech lepiej pracują". Podpisałem, bo ufałem. I przez dwa lata w ogóle nie myślałem o tym, że to jest dług, a nie prezent.
Aż do lutego, kiedy teściowa, pani Danuta, zachorowała i musiała iść na operację biodra w szpitalu na Banacha. Wtedy Agata zapytała mnie wprost, czy mogę zacząć oddawać chociaż po pięćset złotych miesięcznie. Powiedziałem — jasne, po sezonie, teraz mam gorszy okres. Powiedziałem to samo w marcu. I w kwietniu. A w maju kupiłem nowy kompresor do warsztatu za sześć tysięcy, z karty Agaty, bo „to inwestycja, to się zwróci".
Nie wiedziałem, że ona w tym czasie liczyła. Nie krzyczała, nie robiła scen — po prostu zaczęła zapisywać w notesie, ile miesięcznie idzie z jej pensji na moje zakupy, moje paliwo, moje wino dla klientów, moje kursy spawania, które miały „podnieść wartość firmy". W kwietniu ta suma, jak mi później pokazała, wyniosła cztery tysiące trzysta złotych. Sama pensja księgowej w przychodni nie starczała już na nic poza tym.
W sklepie, tamtego wieczoru, nie znałem jeszcze tych liczb. Wiedziałem tylko, że stoję przy kasie, ludzie patrzą, a żona odmawia zapłacenia za wino, które kupiłem odruchowo, jak zawsze.
— Zapłać kartą firmową — powiedziała cicho.
— Ona jest zablokowana, wiesz o tym.
— To wróć do sklepu jutro z gotówką. A teraz odłóż wino i szynkę parmeńską, bo tego nie musimy kupować.
Odłożyłem. Poczułem się jak nastolatek przyłapany na kradzieży cukierków, choć płaciłem tą kartą od trzech lat z jej pełną zgodą. To była najgorsza część — nie wstyd przed kasjerką, tylko to, że nagle nie wiedziałem, jakie mam prawa do rzeczy, które uważałem za nasze.
W domu, na Żbikowskiej, gdzie mieszkamy od ślubu, Agata położyła na stole zeszyt w kratkę. Nie krzyczała. Otworzyła na zakładce.
— Tu jest wszystko od stycznia. Twoje zakupy z mojej karty, twoje paliwo, twój kurs w Radomiu. Trzynaście tysięcy dwieście złotych od nowego roku. A mama od czterech miesięcy nie ma z czego kupić leków po operacji, bo jej dwadzieścia osiem tysięcy siedzi w twoim warsztacie i nikt ich nie oddaje.
— Oddam, jak firma stanie na nogi.
— Firma stoi na nogach od roku, Krzysiek. Tylko na twoich nogach, nie na moich.
Tego wieczoru nie było krzyku, trzaskania drzwiami, których się bałem. Było gorzej — była cisza, w której Agata po prostu wstała, wzięła zeszyt i poszła do sypialni. Zostałem sam przy stole z torbą zakupów, w której brakowało wina.
Przez kolejny tydzień nic się nie zmieniło i nic się nie zmieniło. Myślałem, że to przejdzie, jak zwykle przechodziło po naszych sprzeczkach o pieniądze. Ale w sobotę Agata wyszła rano „do mamy" i wróciła dopiero wieczorem, z teczką dokumentów. Usiadła naprzeciwko mnie przy tym samym stole.
— Byłam u notariusza na Grójeckiej. Mama przekształciła pożyczkę w wierzytelność z terminem spłaty. Dwadzieścia osiem tysięcy, plus to, co jej się należy z tytułu opóźnienia — łącznie trzydzieści jeden pięćset. Masz sześć miesięcy, inaczej sprawa idzie do sądu, a ty wiesz, że przy komorniku na koncie firmowym to oznacza zajęcie udziałów w warsztacie.
Trzymała w ręku kopertę z pieczątką kancelarii. Nie machała nią, nie groziła — po prostu położyła na stole obok solniczki, jakby to był kolejny rachunek za prąd.
— A karta? — zapytałem, bo to było jedyne pytanie, na jakie w tamtej chwili było mnie stać.
— Kartę zablokowałam we wtorek. Założyłam ci osobne konto w tym samym banku, przelewam tam twoją połowę czynszu i tyle. Reszta to twoje pieniądze, na twoje wydatki, z twojego zarobku.
Chciałem powiedzieć, że to nieuczciwe, że przecież pracowałem, że warsztat kiedyś przyniesie zysk i wszystkim się odbije. Powiedziałem to. Agata wysłuchała do końca, nie przerywając, co było gorsze niż każda kłótnia.
— Odbije się mamie na emeryturze, jak ona już nie będzie żyła, tak? Krzysiek, ja cię kocham, ale nie będę już płacić za twoje ambicje z pensji księgowej.
Nie sprzedała mieszkania, nie zabrała dzieci — nie mamy dzieci, mamy tylko psa, Rudego, kundelka spod Grodziska, którego zresztą to ja przygarnąłem trzy lata temu, i to jedyna rzecz z tamtego okresu, którą Agata mi bez słowa zostawiła. Po prostu przestała finansować firmę, którą uważałem za swoją, choć od dawna była wspólna tylko na papierze długu.
Sprzedałem kompresor, ten sam, kupiony za sześć tysięcy, za cztery i pół, bo pilnie potrzebowałem gotówki. Wziąłem dodatkowe zlecenia od warsztatu Castrola na Dolnej, klepałem blachy po godzinach. Do września spłaciłem osiemnaście tysięcy. Reszta, trzynaście i pół, wisi nade mną jeszcze do lutego — termin, którego pani Danuta, moja teściowa, mimo operacji, pilnuje dokładniej niż niejeden komornik.
Agata dalej robi zakupy w tej samej Biedronce przy Grójeckiej. Czasem, jak idziemy razem, ja płacę swoją kartą, a ona swoją — każde za swoje, bez pytań, kto ile bierze. Rudy czeka pod sklepem przywiązany do barierki i merda ogonem, kiedy wychodzimy, nieświadomy, że w tej rodzinie coś się na zawsze przeliczyło na złotówki i groszy.
