Agnieszka stała w wannie z prysznicem w ręku, próbując zmyć z siebie zapach zupy mlecznej i zaschniętej marchewki. Krzyś wreszcie zasnął po dwóch godzinach histerii. Ząbkowanie. Czwarty ząbek w ciągu miesiąca. Trzydzieści dwa stopnie na termometrze za oknem, zero klimatyzacji w mieszkaniu na czwartym piętrze kamienicy na Bałutach.
Drzwi od łazienki otworzyły się z hukiem.
— Obiad jest?! — warknął Tomasz, nawet nie patrząc na żonę.
Agnieszka odruchowo zasłoniła się ręcznikiem.
— Tomek, pukaj, proszę.
— Czego mam pukać do własnej łazienki?! — prychnął. — Pytam, gdzie obiad? Jest wpół siódma, człowiek wraca z roboty i nawet talerza na stole nie zastanie. Wszystko przez to twoje siedzenie w domu.
Wyszła z wanny, owinęła się szlafrokiem i spojrzała na niego znad okularów zsuniętych na czubek nosa. Soczewki zdjęła dwie godziny temu, oczy piekły od niewyspania.
— Obiad jest w lodówce, w pojemniku. Odgrzej se w mikrofali. Krzyś darł się od czternastej do siedemnastej, nie miałam kiedy nakryć do stołu.
— Nie miała kiedy! — przedrzeźnił ją Tomasz, idąc do kuchni. — Wszystkie baby ogarniają dzieci i dom, a ty co? Nogi na stół i seriale cały dzień?
Wzięła głęboki wdech. Dwa lata temu na wieść o ciąży nosił ją na rękach, obiecywał złote góry, przekonywał godzinami, że powinni mieć dziecko szybko, że on sobie nie wyobraża dalszego życia bez małego.
— Tomek, proszę cię, nie krzycz. Mały śpi nareszcie.
— To niech śpi! A ja bym zjadł jak człowiek, a nie odgrzewał jakieś resztki po całym dniu. Wiesz, ile mnie energia kosztuje na tej hali? Ty siedzisz w domu i nawet ogarnąć jednej rzeczy nie potrafisz. Bezużyteczna jesteś, wiesz?
Zamrugała szybko, czując jak w gardle rośnie gula wielkości pięści.
— Bezużyteczna?
— No a jaka? Pieniędzy do domu nie przynosisz, tylko siedzisz i czekasz, aż pan mąż wróci i na ciebie zarobi. Na co ty w ogóle kasę wydajesz? Pampersy, chusteczki… Bandażujesz tym portfel, a ja haruję jak wół. Po co mi taka żona?
— Sam prosiłeś o to dziecko — powiedziała cicho. — Pamiętasz? Klęczałeś przede mną w parku na Zdrowiu i mówiłeś, że beze mnie i bez rodziny nie masz po co żyć.
— No prosiłem! — wzruszył ramionami, wyciągając z lodówki piwo. — Ale nie po to, żebyś się kompletnie rozleniwiła. Każda normalna baba ogarnia dom z dzieckiem, a ty ciągle marudzisz.
Odwróciła się, nie chcąc żeby widział łzy, i poszła do pokoju Krzysia. Mały spał rozłożony na plecach, z rączkami nad głową, mokry od potu. Dotknęła jego policzka. Gorący.
Osiem miesięcy. Osiem cholernych miesięcy upokorzeń, odkąd wrócili ze szpitala po porodzie.
***
Godzinę później przyszły jego matka i siostra. Krystyna i Marta. Pani Krystyna od razu przytuliła synową, cmoknęła w policzek, a Marta postawiła na stole sernik z porzeczkami z własnej piekarni.
— Gdzie nasz skarb? — zapytała Krystyna, rozglądając się po przedpokoju.
— Śpi, ledwo co go ułożyłam — Agnieszka zdobyła się na słaby uśmiech. — Ząbkuje, cały dzień płacze.
— Oj, biedactwo — westchnęła Marta. — My mu przywiozłyśmy nową zabawkę. Gryzak taki fikuśny.
Usiadły wszystkie trzy przy stole w salonie z widokiem na podwórko pełne śmietników i trzepaków. Tomasz nawet nie wyszedł z kuchni, tylko stał oparty o framugę, pstrykając pilotem od telewizora.
— Agnieszka, kochanie, wyglądasz jak po chorobie — zmartwiła się Krystyna. — Ty w ogóle śpisz cokolwiek?
— No właśnie, mamo, spytaj ją, od czego ona się tak męczy — wtrącił natychmiast Tomasz. — Cały dzień w chałupie, a wiecznie skrzywiona.
— Tomek, przestań — upomniała go Marta.
— Bo co? Prawda w oczy kole? Ja pracuję, ja utrzymuję ten dom, a jak wracam, to nawet obiadu nie ma.
Agnieszka odstawiła filiżankę z herbatą. Ręce jej drżały, ale głos miała spokojny.
— Ciociu Krystyno, Marto, cieszę się, że przyszłyście. Muszę wam coś ważnego powiedzieć.
Krystyna zmrużyła oczy.
— Co się stało, dziecko?
— Rozwodzę się z Tomkiem.
W pokoju zapadła cisza, jakby ktoś wyłączył dźwięk. Tomasz zamarł z pilotem w ręku.
— Co ty pierdzielisz?! — rzucił, czerwieniejąc na twarzy.
— Za trzy miesiące, jak Krzyś skończy rok, składamy papiery. Wcześniej sąd i tak nie rozwodzi szybko z tak małym dzieckiem, a ja potrzebuję czasu, żeby wszystko dopiąć. Ale decyzja jest ostateczna.
— Agnieszka, dziecko… — Krystyna pobladła. — Przecież wy się tak kochaliście, on za tobą latał dwa lata, zanim raczyłaś się zgodzić na randkę. Co się stało?
— To, że wasz syn codziennie mówi mi, że jestem pasożytem, że nic nie robię, że on jeden pracuje i ma dość mojego nieróbstwa. To słyszę od ośmiu miesięcy. Codziennie.
— Tomek?! — Marta spojrzała na brata z przerażeniem.
— Przesadza! — warknął Tomasz. — No powiedziałem parę razy, że nie ogarnia. Bo nie ogarnia! Ja haruję na magazynie od szóstej rano, ręce mi odłażą od tych palet, a ona co? Siedzi z jednym bachorem i już bohaterka!
Agnieszka postukała palcem w stół. Głos jej się załamał.
— To mieszkanie… ono jest… po babci Helenie. Moje. Ty się wprowadziłeś z jedną torbą. I konsolą. Tylko z tym przyszedłeś, Tomek.
Przełknęła ślinę, otarła wierzchem dłoni mokry policzek.
— Samochód, którym dojeżdżasz do roboty… to moja toyota. Kupiona przed ślubem. Za moje pieniądze. Więc przestań mi mówić, że ty mnie… że ja na twoim…
Nie dokończyła. Głos uwiązł jej w gardle, zmienił się w krótki, urywany szloch.
Krystyna powoli odwróciła głowę w stronę syna.
— Tomasz, ty naprawdę jej tak powiedziałeś?
— No mówię, że nie ogarnia domu! — bronił się. — To chyba normalne, że żona ma obiad zrobić, co nie? Każdy by się wkurzył!
— Normalne to jest szanować matkę swojego dziecka — warknęła Marta. — Ty wiesz, ile razy byłeś w parku z Krzysiem? Ani razu! Widziałaś go, mamo, żeby sam wyszedł z wózkiem?
Krystyna milczała. Jej wzrok błądził między synem a synową.
— Ile razy przewinąłeś syna przez osiem miesięcy? — ciągnęła Marta. — Ile razy go kąpałeś? Raz? Dwa?
— Nie w tym rzecz! — krzyknął Tomasz. — Ja pieniądze zarabiam!
— Zarabiasz dwa tysiące czterysta na rękę — powiedziała Agnieszka, opanowując drżenie głosu. — Połowa z tego idzie na twoje ubezpieczenie, raty za konsolę i piątki z kolegami w barze. Za resztę kupujesz pampersy i mleko, owszem. Ale nie płać mi za czynsz. Nie płać kredytu. Nie masz z czego. Więc kto nas… — urwała, kręcąc głową. — Kto tu kogo utrzymuje, Tomek?
Zapadła cisza. Krystyna westchnęła ciężko i odłożyła serwetkę, ale nie odezwała się od razu. Patrzyła na syna, jakby szukała w jego twarzy czegoś, czego nie mogła znaleźć.
— Synu. Ty się słyszysz?
— Mamo, ty jej wierzysz? — oburzył się Tomasz. — Ona wszystko wyolbrzymia! Po prostu jestem zmęczony i czasem mi się wymsknie, każdemu się zdarza…
— Nic nie wyolbrzymia — przerwała mu Agnieszka, wstając od stołu i wyjmując z kieszeni szlafroka telefon. — Nagrywałam to. Od dwóch tygodni. Nie wszystko, tylko fragmenty. Żeby mieć dowód, że nie przesadzam.
Kliknęła „odtwórz”.
*„Bezużyteczna jesteś…”, „Siedź na tyłku i nic nie rób…”, „Żarcia w domu nie ma…”, „Gdybym wiedział, że będziesz taką matką, to bym się nie pchał w bachora…”, „Zobaczysz, jeszcze do mnie na kolanach przypełzniesz…”*
Głos Tomasza wypełnił salon metalicznym echem z głośnika. Krystyna zakryła usta dłonią. Marta zamknęła oczy.
Tomasz zamilkł. Kolor z jego twarzy odpływał powoli, jak woda z odkręconego kranu.
— Przestań — powiedział, ale tym razem ciszej, niemal ochryple. Nie rzucił się w stronę żony, tylko stał z opuszczonymi rękami. — Wyłącz to, proszę.
Agnieszka nie wyłączyła. Nagranie dobiegło końca, przerywane trzaskiem i szumem materiału.
Krystyna podniosła się z krzesła. Podeszła do synowej, zawahała się na ułamek sekundy, a potem objęła ją mocno.
— Przepraszam cię, dziecko — wyszeptała. — Nie takiego człowieka urodziłam. Mój mąż, świętej pamięci, nigdy, przenigdy nie pozwoliłby sobie na takie słowa. Nie wiem, skąd u niego to się wzięło.
— Z internetów — burknęła Marta pod nosem. — Naczytał się tych swoich mądrości o roli kobiety. Tomek, ogarnij się. Gadasz jak skończony burak.
Tomasz stał przy framudze, blady, z dłonią przyciśniętą do ust.
— Ja… nie chciałem, żeby to tak zabrzmiało — mruknął. — Po prostu jestem zmęczony, sam już nie wiem, co gada…
— To jest moje mieszkanie — ucięła Agnieszka, chowając telefon. — Aktem notarialnym, podpisanym przez notariusza Kowalczyk na Piotrkowskiej. Masz trzy miesiące na znalezienie sobie czegoś nowego albo wracasz do mamy, na stary tapczan w gościnnym.
Krystyna nie odpowiedziała od razu. Popatrzyła na syna długim, ciężkim spojrzeniem. W kącikach jej oczu zebrała się wilgoć.
— Na ten tapczan — powtórzyła w końcu cicho. — Żebym miała cię na oku.
— Mamo! No błagam cię, nie dokładaj!
— Synu — głos Krystyny nagle stwardniał. — Ty przez osiem miesięcy poniżałeś kobietę, która urodziła ci dziecko. W jej własnym domu. Za jej pieniądze. Nazywałeś ją pasożytem, podczas gdy sam nie kiwnąłeś palcem przy małym. Nie zasługujesz na tę rodzinę. Pakuj manatki.
Tomasz stał przez chwilę, oddychając ciężko. Wyglądał, jakby chciał coś powiedzieć — usta mu drżały, oczy biegały po pokoju — ale zamiast słów wydobyło się tylko krótkie, zduszone westchnięcie. Potem złapał kurtkę z wieszaka i trzasnął drzwiami tak mocno, że szyba w przedpokoju brzęknęła cicho.
***
Trzy miesiące minęły szybciej, niż można było przypuszczać. Krzyś skończył roczek, tort był z kremem jogurtowym i jagodami, bo okazało się, że ma alergię na czekoladę. Świeczkę zdmuchnęły razem z babcią Krystyną i ciocią Martą.
Na rozprawie rozwodowej Tomasz nie kłamał. Sędzina odtworzyła nagrania — Agnieszka widziała, jak jej były mąż wbija wzrok w blat stołu, a palce zaciska na krawędzi ławki aż do białości kostek. Orzeczenie: opieka dla matki, alimenty sześćset złotych, widzenia co drugi weekend.
Pół roku później Agnieszka odebrała Krzyśka ze żłobka i pojechała prosto do biura rachunkowego na Teofilowie po pierwszy komplet dokumentów do pracy zdalnej. Wieczorem, kiedy mały już spał, rozpakowała służbowego laptopa przy kuchennym stole. Z pokoju obok dobiegało miarowe cmokanie smoczka.
Któregoś październikowego popołudnia Marta wpadła z reklamówką pełną ubrań po swoich chłopcach. Przy herbacie opowiedziała, że Tomasz sprzedał konsolę przez internet — musiał spłacić zaległe alimenty za pierwsze dwa miesiące, kiedy uznał, że „nic jej się nie należy”. Mieszka u matki. Tapczan w gościnnym skrzypi za każdym razem, kiedy przewraca się na bok.
Wieczorem zadzwonił telefon. Agnieszka spojrzała na wyświetlacz i przez chwilę trzymała komórkę w dłoni, zanim odebrała.
— Słuchaj, chciałem przeprosić — powiedział Tomasz dziwnie cichym, jakby obcym głosem.
— Za co konkretnie? — zapytała, mieszając łyżką w kubku.
— Za wszystko. Za to, co gadałem. Byłem kretynem.
Za oknem zacinał pierwszy wrześniowy deszcz, bębnił o parapet. Agnieszka podeszła do okna, przyciskając telefon ramieniem do ucha. Po drugiej stronie słyszała tylko jego oddech — nierówny, jakby się wahał.
— Dalej jesteś — odparła spokojnie. — Ale to nie moja sprawa.
Odłożyła słuchawkę. Przez chwilę patrzyła na mokrą szybę, za którą rozmazywały się światła latarni. Potem podeszła do pokoju Krzysia. Mały spał rozłożony na plecach, ze smoczkiem przyklejonym do policzka i odciskiem poduszki na rozgrzanym czole. Oddychał cicho, równo, jakby nic złego nie mogło mu się przydarzyć.
