Marta Wieczorek liczyła gości nie po nazwiskach, tylko po kieliszkach do wypłukania. Trzydzieści siedem lat, właścicielka sali weselnej przy ulicy Kwiatowej w Bydgoszczy, kobieta, która przez dwanaście lat organizowała cudze przyjęcia i za każdym razem zostawała po wszystkim sama, zbierając serwetki z podłogi.
Jej własna lista gości na urodziny liczyła sześć osób. Sześć — podczas gdy w książce adresowej miała ponad czterysta kontaktów, klientów, znajomych z branży, ludzi, którzy machali jej ręką na targach ślubnych i mówili „musimy się kiedyś spotkać". Nigdy się nie spotykali.
Jej wspólniczka, Bogusia, kiedyś rzuciła to jej prosto w twarz, przy zamykaniu kasy po weselu państwa Nowakowskich.
— Marta, ty tu masz cały region na telefonie i zapraszasz sześć osób? Ludzie gadają, że się zamknęłaś w sobie.
— Niech gadają.
— No ale nie boisz się, że będziesz sama na starość?
Marta wtedy nie odpowiedziała, tylko zdrapała paznokciem zaschnięty lukier z blatu. Wytarła resztę ścierką, złożyła ją w kostkę i pojechała do domu, gdzie czekał na nią kot załatwiający się w niewłaściwej kuwecie, kubek z wyszczerbionym uchem i cisza, której nie musiała się bać.
Cztery lata wcześniej miała inne życie. Sto dwadzieścia znajomych na Facebooku komentujących każdą fotkę, grupę „dziewczyny z liceum", która co miesiąc obżerała się pizzą na Gdańskiej, i Kingę, przyjaciółkę od dwudziestu lat, z którą dzieliła klucze do mieszkania na czas wyjazdów i hasło do jednego konta na Netfliksie.
Kinga pożyczyła od niej osiemnaście tysięcy na sklep z kosmetykami. Bez umowy — bo po co papiery między przyjaciółkami, śmiały się wtedy przy winie z kartonu. Sklep padł po dziewięciu miesiącach. Kinga przestała odbierać, potem zmieniła numer. Marta zobaczyła ją później na Instagramie: nowe mieszkanie na Wilanowie, nowy facet, zero śladu długu.
Dziewczyny z liceum powiedziały wtedy: „nie mieszajmy się, to wasza sprawa". Marta wygaszała te rozmowy w Messengerze jedna po drugiej, bez pożegnań, bo nie miała siły na pożegnania.
*
Listopad tamtego roku pamięta głównie z parkingu przy sali weselnej. Siadała w samochodzie z kanapką z szynką, którą sama sobie robiła rano, bo nie chciało jej się wchodzić do pustego mieszkania w środku dnia. Radio grało coś, czego nie słuchała. Rudy, pies sąsiadki z dołu, szczekał pod jej oknem na gołębie o siódmej rano, zanim jeszcze wstała — jedyny dźwięk, który nie wymagał od niej odpowiedzi.
Raz zadzwoniła do jednej z dziewczyn z liceum, do Ani, bez konkretnego powodu, tylko sprawdzić, czy odbierze. Odebrała po czwartym sygnale.
— Cześć, wszystko gra?
— Ta, w porządku, tylko tak dzwonię.
— Aha. No dobra, bo akurat gotuję, to pogadamy kiedy indziej, jasne?
Nie pogadały kiedy indziej. Marta zapisała ten numer w kontaktach jako „Ania — nie dzwonić" i nie usunęła go, bo usuwanie wydawało się gorsze niż zostawienie.
*
Do księgowej trafiła przez formularz podatkowy, którego nie umiała wypełnić po zamknięciu sprawy z Kingą. Pani Halina, w okularach na łańcuszku, w suterenie przy tej samej ulicy, wysłuchała całej historii, obracając długopis między palcami.
— Wiesz, co ja zauważyłam po trzydziestu latach roboty z ludźmi? Że ci, co mają dwie osoby bez umowy, śpią spokojniej niż ci z dwustoma znajomymi i zerem umów.
Marta zapisała to na odwrocie paragonu za kawę, wsadziła do portfela za dowód i tam zostało, wygniecione, przez ponad rok.
Zaczęła sprawdzać, komu naprawdę ufa, i wyszło jej niewiele. Brat Tomek, mechanik z warsztatu na obrzeżach miasta. Ela, kelnerka w jej sali, która została po podwyżkach cen paliwa, gdy reszta ekipy odeszła do lepiej płatnej roboty. Pani Halina. Zosia z dołu, emerytowana pielęgniarka, która w lutym przyniosła jej rosół w słoiku, kiedy Marta leżała z czterdziestoma stopniami gorączki i nie miała siły podejść do termometru na komodzie.
— Jedz, bo ci zimny wystygnie — powiedziała wtedy Zosia, siadając na brzegu łóżka, jakby to była jej sprawa, i została jeszcze godzinę, dolewając wody do czajnika.
Piąty na liście, Kuba, informatyk, pojawił się na kursie tanga, na który Marta zapisała się z desperacji, żeby mieć gdzie wyjść z domu we wtorki. Szósty to kot spod śmietnika przy Kwiatowej, którego przygarnęła, bo miauczał trzy dni z rzędu pod tym samym kontenerem i w końcu przestała to wytrzymywać.
Bogusia patrzyła na malejącą listę urodzinową i kręciła głową, nie wiedząc, że Marta co miesiąc wrzuca na konto oszczędnościowe to, co kiedyś szło na prezenty dla czterdziestu paru osób. Po trzech latach uzbierało się sto dwanaście tysięcy złotych — liczba, którą Marta sprawdzała czasem wieczorem w aplikacji bankowej, bez konkretnego powodu, po prostu żeby zobaczyć, że jest.
*
Kinga zadzwoniła zeszłej wiosny z nieznanego numeru. Rozwód, nowy partner zniknął z połową rzeczy, potrzebuje pożyczki, tylko na chwilę, przecież tyle lat się znały.
Marta siedziała w biurze sali, z kalendarzem wesel na 2027 rok rozłożonym na kolanach. Ręka, którą trzymała telefon, zaczęła jej się trochę trząść, więc oparła łokieć o biurko.
— Ja już nie pożyczam bez umowy. Nikomu. Mogę cię skierować do księgowej, zrobi ci to porządnie, z terminami i odsetkami.
— Ty mi proponujesz umowę? Po dwudziestu latach?
Marta milczała chwilę, patrząc na zaznaczony flamastrem termin wesela na sobotę.
— Po dwudziestu latach i… — urwała, bo gardło jej się ścisnęło, i dokończyła ciszej niż chciała — …i tych pieniądzach, których nigdy nie oddałaś.
W słuchawce było cicho przez dłuższą chwilę, tylko jakiś szum w tle, może telewizor u Kingi. Potem trzask rozłączenia. Więcej nie zadzwoniła.
*
Dwa tygodnie później Marta poszła do notariusza przy placu Wolności z teczką dokumentów, które zbierała przez tydzień, gubiąc po drodze jedno zaświadczenie i musząc jechać po nie drugi raz. Nie po to, żeby kogoś ukarać — po to, żeby to, co budowała przez cztery lata, miało gdzieś zapisany kształt. Sto dwanaście tysięcy złotych i udział w sali weselnej trafiły do aktu darowizny uruchamianego po jej śmierci — dla Tomka, Eli, Zosi i pani Haliny, oraz na fundusz stypendialny dla dzieciaków z domu dziecka w Fordonie, gdzie sama dorastała.
Notariusz, pan Krzysztof, otarł okulary rąbkiem marynarki i zapytał tylko raz, czy to na pewno wszyscy.
Marta popatrzyła na leżące na biurku papiery, na kolejność nazwisk, którą sama ułożyła alfabetycznie, choć wcale nie musiała.
— To ci, co zostali, kiedy mogli sobie pójść.
*
W drodze powrotnej wpadła do warsztatu Tomka. Brat wycierał ręce w szmatę usmarowaną smarem, spod paznokci nie dało się tego wywabić żadnym mydłem, i zapytał, gdzie była.
— U notariusza. Papiery załatwiałam.
— Jakie znowu papiery?
— Takie, że jak mi się coś stanie, to wiadomo, dokąd idzie sala i oszczędności.
Tomek wyprostował się znad silnika, w którym grzebał, i otarł czoło przedramieniem, zostawiając smugę smaru.
— Ty masz sześć osób na urodziny, wiesz o tym?
— Wiem — powiedziała i sięgnęła po kluczyk francuski leżący obok, podała mu, bo akurat go szukał.
Wieczorem zadzwoniła Ela, żeby dograć grafik na sobotnie wesele — ile stołów, jaki układ kwiatów, czy pani młoda chce jeszcze zmieniać menu po raz trzeci. Piętnaście minut o niczym ważnym, o gerberach i o tym, że dostawca wina znów się spóźnia.
Marta odłożyła telefon, nalała herbaty do kubka z wyszczerbionym uchem, tego samego co zawsze, i usiadła przy oknie. Para unosiła się znad kubka i znikała, zanim zdążyła jej dotknąć twarzy. Za szybą Rudy szczekał na gołębie, uparcie, jakby to była jego jedyna praca na świecie.
